Szkoła Podstawowa im. I Dywizji Tadeusza Kościuszki w Różanie

Szkoła Podstawowa im. I Dywizji Tadeusza Kościuszki w Różanie

 

06-230 Różan

ul. Szkolna 3

Tel: (29) 766-90-12

Historia szkoły

Najstarsze informacje dotyczące szkół na terenie Różana pochodzą z II połowy XV wieku. W tym czasie oświata była związana z organizacją kościelną. Przy każdym kościele istniała szkoła parafialna. Nauczyciela powoływał, finansował i zwalniał proboszcz parafii.

Późniejsze wzmianki o szkolnictwie są fragmentaryczne, potwierdzają tylko istnienie szkół. Brak wiadomości o oświacie  w XVII i XVIII wieku spowodowany był wojnami i zniszczeniami w tym okresie.

Obszerniejsze informacje na temat sytuacji szkolnictwa dotyczą okresu po roku 1817. W Różanie funkcjonowała szkoła parafialna. Lekcje odbywały się w wynajętym domu. Prowadził je nauczyciel Jan Piza, opłacany ze składek całej parafii. W 1817r. w szkole różańskiej uczyło się 22 chłopców i 6 dziewcząt. Uczono tu sylabizowania, czytania po polsku i niemiecku, pisania, rachunków, religii.

W 1820 roku szkółka elementarna mieściła się w domu proboszcza, która po roku została zamknięta z powodu braku funduszy. Kolejne wzmianki o szkole w Różanie pochodzą z lat 1827 - 1829. Mieściła się ona w wynajętym domu.

W okresie międzypowstaniowym w Różanie istniała tylko jedna szkoła  elementarna. Uczył w niej jeden nauczyciel - Wincenty Przysiecki. W 1839r. do szkoły uczęszczało 20 uczniów, w 1840 roku - 40 uczniów, w 1842r. - 33  uczniów,  w 1842r. Wincentego  Przysieckiego zastąpił Franciszek Domżalski opłacany ze składki miejskiej.

W 1897r. pobudowano szkołę w Różanie. Biały, murowany, parterowy budynek usytuowano przy zbiegu ulic Kilińskiego i Mostowej. Była w niej jedna sala lekcyjna i mieszkanie dla nauczyciela, którym przed I wojną światową był Jerzy Bałtusiss. Zimą uczęszczało do niej 160, a latem 100 dzieci. Nie było obowiązku szkolnego, do szkoły mogło uczęszczać jedno dziecko z  rodziny zasiedziałej.

W 1898 roku szkoła liczyła 163 uczniów, 1899r. - 156, 1902r. - 160, 1903r. - 84, 1904 r. - 93, 1905r. - 89. Kierownikiem i nauczycielem tej szkoły do 1920 roku był Jerzy Bałtusiss. Była to szkoła rosyjska, ale władze szkolne i administracyjne zezwoliły na wprowadzenie języka polskiego. W 1910 roku wybudowano drugi budynek szkolny (szkoła czerwona). Realizowano w niej program szkoły 3 - klasowej, a  uczyło 2 nauczycieli. W  latach 1920 - 1922 kierownictwo szkoły objął Bochenek.

W 1922r. szkołę przeorganizowano na 7 - klasową, a jej kierownikiem do 1932 roku był Zygmunt Zyblewski. W latach 1932 - 33 funkcję kierownika  szkoły pełnił Jan Kurdziel, pracowało w niej 14 nauczycieli. W 1933r. kierownictwo objął Kazimierz Piechucki. Oprócz szkoły polskiej w Różanie  była szkoła żydowska. W 1936r. z obu szkół utworzono jedną szkołę  podstawową, której kierownikiem został Józef Matys .

W czasie działań II wojny światowej budynki szkolne całkowicie zniszczono, nauka została przerwana. Nauczyciele, którzy zostali w mieście z narażeniem życia prowadzili tajne nauczanie: Helena Siedlecka, Genowefa  Magnuszewska, Jadwiga Kobylińska, Maria Gajewska, Helena Gajewska, Amelia Szumińska, Stefania Daszewska, Eugenia Parcińska, Kazimierz Matuszak, Mieczysława Kaczyńska - Załęska.

W marcu 1945r. po długoletniej przerwie przystąpiono do powołania  szkoły w Różanie. W bardzo trudnych warunkach 1 marca 1945r. naukę w szkole rozpoczęło 350 dzieci. Kierownictwo szkoły powierzono Genowefie  Magnuszewskiej. 1 grudnia tego roku objął je Stanisław Magnuszewski i pełnił tę funkcję do 1955r.

Radę Pedagogiczną w tym okresie tworzyli nauczyciele: Parcińska Eugenia, Daszewska Stefania, Gajewska Maria, Gajewska Helena, Magnuszewska Genowefa, Niesłuchowski Józef, Siedlecka Helena, Kaczmarczyk Stefan, Wawrzyńczak Stefania, Kobyliński Stefan, Perzanowska Irena. W szkole działały organizacje młodzieżowe ZHP, Koło Przyjaźni Polsko Radzieckiej, PCK, SKO. Pierwsi absolwenci po wojnie ukończyli 7 - klasową szkołę podstawową w Różanie w roku szkolnym 194647 w liczbie 35 osób.

27 lutego 1949r. powołano Obywatelski Komitet Budowy Szkoły w Różanie. Wybudowano budynek szkolny - piętrowy przy ulicy Warszawskiej. W całości oddano go do użytku dla szkoły podstawowej w 1956r. Rok wcześniej utworzono w Różanie Państwowe Liceum Pedagogiczne, które istniało do 1965r., a mieściło się w tym samym budynku co szkoła podstawowa.

Nowym kierownikiem szkoły podstawowej w Różanie został Józef Cachel. Szkoła otrzymała ładny, nowy budynek, zelektryfikowany, posiadający kanalizację i centralne ogrzewanie. Zajmowała 8 izb lekcyjnych na 11 oddziałów, pokój nauczycielski, sekretariat, bibliotekę, gabinet kierownika szkoły, gabinet dla lekarza, salę gimnastyczną i szatnię. Była dobrze wyposażona w pomoce naukowe.

Szkoła Podstawowa do 1965r. spełniała rolę szkoły ćwiczeń dla Państwowego Liceum Pedagogicznego, którego uczniowie odbywali w niej  praktykę. W następnych latach do zespołu pedagogicznego przybyli: w 1961r. Jadwiga Jóźwik, Piotr Rybacki, w 1963r. Szczepan Dumała, Danuta  Smolińska, Jan Smoliński, w 1965r. Teresa  Dziczek, Cecylia Rybacka, Maria Majewska, Wacława Częścik, w 1966r. Władysław Kołakowski, Jadwiga Zygmunt, w 1967r.  Grażyna Mroczkowska, Elżbieta Chrzanowska, Jadwiga Napiórkowska.

Rok 1967 przyniósł reformę oświaty, zgodnie z którą szkoła podstawowa obejmowała 8 lat nauki. Szkoła w Różanie liczyła 15 oddziałów. Nauka  odbywała się na dwie zmiany, ponieważ brakowało pomieszczeń.

18 września 1965r. zawiązał się Społeczny Komitet Budowy Szkoły Podstawowej w Różanie. W jego skład weszły następujące osoby: Witold Sawicki - przewodniczący, Michał Kuć, Stanisław Wasilewski, Józef Cachel, Krystyna Mroczkowska. Z wielką radością przyjęto decyzję Kuratorium w Warszawie zezwalającą na budowę szkoły. Została ona zatwierdzona przez  Wojewódzką Radę Narodową. Dokumentację na jej budowę opracował zespół  inżynierów z Warszawskiego Biura Projektów Budownictwa Ogólnego pod kierunkiem mgr inż. Wiesława Makowskiego.

Budowę przy obecnej ulicy Szkolnej rozpoczęto 16 maja 1967 roku. Pierwszego lutego 1968r. jeszcze w trakcie trwania prac budowlanych Rada Pedagogiczna Szkoły Podstawowej w Różanie podjęła uchwałę w sprawie nadania imienia nowej szkole. Nowa szkoła według uchwały będzie nosić imię „I Dywizji Tadeusza Kościuszki". W uzasadnieniu tej uchwały czytamy: „Społeczeństwo Różana łączą głębokie tradycje z wojskiem. Do 1939r. w Różanie były koszary Szkoły Podchorążych Rezerwy. Podczas wojny społeczeństwo Różana poniosło wielkie ofiary, doznało ogromnych cierpień i strat materialnych. Wojsko Polskie wraz z Armią Radziecką wyzwalało terytorium Polski spod okupacji hitlerowskiej. Wielu mieszkańców Różana walczyło w I Pierwszej Dywizji T. Kościuszki, wielu z nich oddało życie."

Uroczystość oddania nowej szkoły odbyła się  28 września 1968r. Wzięła w niej udział cała społeczność szkolna, przedstawiciele władz  wojewódzkich, powiatowych i miejskich, a także żołnierze I Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej im. T. Kościuszki z zastępcą dowódcy na czele. Szkoła  Podstawowa otrzymała nowy budynek szkolny o 9 pomieszczeniach do nauki (obecna siedziba szkoły). W 1968r. w szkole rozpoczynają pracę Maria Skierkowska, Wanda Reszko, Maciej Głowacki. W 1969r. rozpoczyna pracę

świetlica szkolna wraz z dożywianiem. Kadra pedagogiczna powiększa się o: Halinę Gołębiewską, Jadwigę Borkowską, Wiesława Wasilewskiego, w 1970r. Barbarę Wasilewską. Baza materialna szkoły była dobra, chociaż miała pewne braki.

W 1970r. rozpoczęto budowę stadionu sportowego i ogródka geograficznego. Urządzone były pracownie: fizyczno - chemiczna, zajęć praktyczno - technicznych, sala gimnastyczna, pracownie kl. I- IV, biologiczna, historii, wychowania obywatelskiego i geografii, języka polskiego. Szkoła posiadała odpowiednią liczbę nauczycieli z właściwym wykształceniem i przygotowaniem do prowadzenia poszczególnych przedmiotów nauczania. W szkole istniało 7 kółek zainteresowań. Działały organizacje młodzieżowe: ZHP, PCK, SKO, LOP, SKTK, Samorząd Uczniowski, SKPZR, Spółdzielnia Uczniowska. W 1972r. funkcję zastępcy dyrektora szkoły objęła Elżbieta Chrzanowska, grono nauczycieli zasiliła Jadwiga Karlińska.

W dniu 1.09.1974r. powołano Zbiorczą Szkołę Gminną w Różanie. Gminnym Dyrektorem Szkół został inż. Henryk Kołakowski, jego zastępcą d/s pedagogicznych Józef Cachel, kierownikem administracyjnym inż. Janusz Pilcicki . Kadra pedagogiczna : Elżbieta Chrzanowska, Teresa Dziczek, Halina Gołębiewska, Władysława Kołakowska, Jadwiga Jóźwik, Jadwiga Zygmunt, Jadwiga Borkowska, Wanda Reszko, Cecylia Rybacka, Piotr Rybacki, Maria Walewska, Irena Długołęcka, Jadwiga Napiórkowska, Jadwiga Karlińska, Ryszard Lalak, Krystyna Lalak, Maria Skierkowska, Anna Glinka, Halina Załęska, Barbara Wasilewska, Wiesław Wasilewski, Grażyna Mroczkowska, Teresa Jaźwińska, Felicja Gosiewska.

22. 10. 1975r. Szkoła Podstawowa w Różanie otrzymała medal za zasługi dla I Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej im. T. Kościuszki za popularyzację jej tradycji bojowych wśród żołnierzy i społeczeństwa. Medal został nadany przez dowódcę I Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej im. T. Kościuszki gen. brygady Henryka Antosiewicza.

1 października 1975r. powołano na terenie miasta i gminy Różan Komendę Hufca ZHP. Skład Komendy Hufca:

Halina Gołębiewska hm - komendantka

Jadwiga Borkowska phm - zastępca komendanta

Członkowie:

Józef Cachel

Tadeusz Mroczkowski

Barbara Wasilewska

Jadwiga Zygmunt

Halina Załęska

W 1976r. przeprowadzono kapitalny remont budynku szkoły. Ze względu na trudne warunki lokalowe w budynku ZSZ wykorzystywane były dwie izby lekcyjne dla potrzeb szkoły podstawowej. W 1978r. Gminnym Dyrektorem Szkół został Tadeusz Mroczkowski.

4. 09. 1978r. w Zbiorczej Szkole Gminnej w Różanie odbyła się wojewódzka inauguracja roku szkolnego 1978/79 przy udziale wiceministra Oświaty i Wychowania, przedstawicieli władz wojewódzkich i organizacji społeczno - politycznych, władz miasta i gminy Różan.

W uroczystości uczestniczyła młodzież Zbiorczej Szkoły Gminnej, rada pedagogiczna, delegacje z sąsiednich szkół oraz przedstawiciele I Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Tadeusza Kościuszki z Legionowa. Była to wyjątkowa uroczystość, ponieważ nasza szkoła otrzymała sztandar w 10 rocznicę nadania szkole imienia I Dywizji Tadeusza Kościuszki.

W 1979r. dokonano adaptacji dwóch kompletów M - 4 dla celów klas zerowych (oddziałów przedszkolnych).

1IX1984r. -  Dyrektorem Szkoły Podstawowej zostaje mgr inż. Jerzy Malczewski. W tym dniu rozpoczął pracę Inspektor Oświaty i Wychowania przy Urzędzie Miasta i Gminy Różan mgr Tadeusz Mroczkowski, stanowisko jego zastępcy objęła mgr Cecylia Rybacka. Nowym zastępcą dyrektora  została mgr Jadwiga Zygmunt. Kadra pedagogiczna:

E. Chrzanowska, G. Mroczkowska,  M. Skrocka, H. Chełstowska, W. Reszko, J.Napiórkowska, Z. Sławiński, T. Dziczek, M. Napiórkowska, W. Wasilewski,

T. Fijałkowska, W. Nadwodna, H. Załęska,  T. Wójcicka,  J. Jóźwik, M. Jóźwik, J.  Karlińska,  Z.  Lemański,  H.  Łozińska,  B.  Płodziszewska,  P.  Rybacki,      I. Reszko, M. Skierkowska, I. Małkowska, J. Zygmunt, J. Kucharski.

Szkoła borykała się z trudnościami lokalowymi. Nauczanie odbywało się na pełne dwie zmiany w szkole, w zaadoptowanych dwóch mieszkaniach w bloku oraz w domu prywatnym u p. Brzostka. Z nowym rokiem szkolnym podjęto decyzję o rozbudowie szkoły podstawowej. W 1987r. stanowisko Inspektora Oświaty i Wychowania objęła mgr Zofia Prusik, a dyrektora szkoły podstawowej mgr Benedykt Załęski.

1 września 1988r. zastępcą dyrektora szkoły zostaje mgr Hanna Łozińska. 3 września 1990r. oddano do użytku nowo wybudowane skrzydło szkoły (obecna siedziba Publicznego Gimnazjum). Funkcję dyrektora szkoły podstawowej objęła mgr Halina Chełstowska, a jej zastępcą została mgr Maria Skrocka.

Od 1.09.1996r. szkoła została objęta programem „Bezpieczna szkoła". Obowiązki osoby nadzorującej przejście dla pieszych uczniów pełni Wiesław Brzostek. W grudniu 1996r. zmodernizowano szkolną kotłownię. Wymieniono piece węglowe na kotły olejowe. Jest to bezpieczny i ekologiczny system ogrzewania.

Od 1998r. do chwili obecnej funkcję dyrektora szkoły pełni mgr Krzysztof Kępka. Jego zastępcą jest mgr Hanna Łozińska - Rybacka. W tym roku szkoła zorganizowała pracownię informatyczną.

W roku szkolnym 1999/2000 weszła w życie reforma oświaty, zgodnie z którą nauka w szkole podstawowej trwa 6 lat.

W 1999r. nasza szkoła otrzymała nowy autobus od firmy EUROPOL GAZ. W celu upiększenia terenu wokół szkoły w 2003r. została zorganizowana „zielona klasa".

W 2004r. oddano nową halę sportową, usprawniło to organizację zajęć wychowania fizycznego, szkoła podstawowa otrzymała 6 izb lekcyjnych. Także w tym roku wymieniono w klasach podłogi, zakupiono nowe meble. W 2005 roku przeprowadzono remont, tynkowanie i malowanie klas.

Uczniowie naszej szkoły wraz z nauczycielami przygotowują wiele imprez szkolnych, dbają o miejsca pamięci narodowej w naszym mieście, porządkują groby żołnierzy na cmentarzu, uczestniczą w obchodach świąt narodowych i kościelnych, biorą udział w konkursach przedmiotowych, zawodach sportowych, organizują akcje charytatywne, biorą udział w sprzątaniu świata.

 

Opracowanie: mgr Irena Budelewska - nauczyciel historii

BIBLIOGRAFIA

  • 1) Kazimierski Franciszek - Różan i ziemia różańska;1982
  • 2) Wesołowska Katarzyna - Dzieje Różana do 1939 roku; praca magisterska
  • 3) Kronika Szkoły Podstawowej w Różanie
  • 4) Protokoły Rad Pedagogicznych od 1949 r. do 2005 r.
  • 5) Relacje i wspomnienia nauczycieli